“วิกฤตหรือทางออก” ในวันที่ลพบุรีไม่มีลิง ?

หากพูดถึงจังหวัดลพบุรี ภาพแรกที่หลายคนนึกถึงคงหนีไม่พ้นฝูง ลิงแสม ที่วิ่งกันอยู่หลายพันตัวรอบพระปรางค์สามยอด บางตัวปีนสายไฟ บางตัวกระโดดเกาะรถนักท่องเที่ยว จนกลายเป็นภาพจำของเมืองที่ทั้งคนไทยและนักท่องเที่ยวต่างชาติคุ้นเคย ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา ลิงลพบุรี จึงไม่ได้เป็นเพียงสัตว์ป่าที่อาศัยอยู่ในเมืองแต่กลายเป็น สัญลักษณ์ของจังหวัดลพบุรี ที่สร้างทั้งชื่อเสียงด้านการท่องเที่ยว และในขณะเดียวกันก็สร้างปัญหาให้กับคนในพื้นที่ แต่วันนี้ภาพของฝูงลิงที่เคยเต็มเมืองกำลังเปลี่ยนไป หลังภาครัฐเริ่มดำเนินมาตรการจับและเคลื่อนย้ายลิงออกจากเขตเมืองอย่างจริงจัง คำถามสำคัญจึงไม่ได้มีเพียงว่าลิงหายไปกี่ตัวแต่ต้องตั้งคำถามกันต่อไปว่า“วิกฤตหรือทางออก ในวันที่ลพบุรีไม่มีลิง

จากโบราณสถานสู่เมืองลิง

ลิงแสม ที่อาศัยอยู่ในลพบุรีมีความผูกพันกับพื้นที่โบราณสถานสำคัญของเมืองมายาวนาน โดยเฉพาะบริเวณ พระปรางค์สามยอด และ ศาลพระกาฬ เดิมทีลิงเหล่านี้อาศัยอยู่ตามธรรมชาติในพื้นที่ป่าและบริเวณโบราณสถานซึ่งเป็นพื้นที่ป่าอุดมสมบูรณ์ในอดีต เมื่อเมืองเริ่มพัฒนาและกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยว ผู้คนจำนวนมากเดินทางเข้ามาในพื้นที่ ลิงจึงเริ่มปรับตัวเข้าหามนุษย์ และหาอาหารจากนักท่องเที่ยว และร้านค้าในบริเวณใกล้เคียงกลายเป็นแหล่งอาหารสำคัญ ทำให้ลิงมีอาหารอย่างต่อเนื่องและสามารถขยายพันธุ์ได้มากขึ้น จากสัตว์ป่าที่อาศัยอยู่ในธรรมชาติลิงจึงค่อย ๆ กลายเป็น สัตว์เมือง ที่ใช้ชีวิตปะปนกับผู้คน ในช่วงหนึ่งภาพของลิงที่วิ่งเล่นรอบพระปรางค์สามยอดกลายเป็นสัญลักษณ์สำคัญของจังหวัดลพบุรี จนมีการจัดกิจกรรมส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่าง งานเลี้ยงโต๊ะจีนลิง

ความขัดแย้งระหว่างคนกับสัตว์

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา จำนวนลิงในเขตเมืองลพบุรีเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จากการประเมินของหน่วยงานท้องถิ่นระบุว่า ในบางช่วงมีลิงอาศัยอยู่ในเขตเมืองมากกว่า 2,000 – 3,000 ตัว เมื่อจำนวนลิงเพิ่มขึ้นเกินสมดุลธรรมชาติ พื้นที่อาศัยของลิงก็เริ่มขยายออกจากโบราณสถานเข้าสู่ชุมชน ร้านค้าหลายแห่งต้องติดตั้งกรงเหล็กและตาข่ายป้องกันลิง บ้านเรือนต้องปิดประตูหน้าต่างตลอดเวลา เพราะลิงอาจปีนเข้ามาหาอาหาร นอกจากนี้ยังมีเหตุการณ์ลิงแย่งอาหารจากนักท่องเที่ยว หรือทำร้ายประชาชนที่สัญจรไปมา ปัญหาเหล่านี้สะสมมานานหลายปี จนกลายเป็นความเดือดร้อนของคนในพื้นที่ ลพบุรีมีการขยายตัวของเมืองอย่างต่อเนื่อง บ้านเรือน ร้านค้า และธุรกิจต่าง ๆ เพิ่มขึ้นรอบพื้นที่โบราณสถาน เมื่อเมืองเติบโต พื้นที่ของคนและลิงจึงเริ่มทับซ้อนกันมากขึ้น จากเดิมที่ลิงอาศัยอยู่เฉพาะบริเวณโบราณสถาน แต่ลิงเหล่านี้เริ่มขยายพื้นที่ไปยังตลาด อาคาร และย่านธุรกิจ ความขัดแย้งระหว่างคนกับลิงจึงเกิดขึ้นมากขึ้นตามไปด้วย

โดย น.ส.วินิชนันท์ จรัญธนวัฒน์ รองนายกเทศมนตรีเมืองเขาสามยอด ได้แสดงความคิดเห็นว่า ลิงคือสัญลักษณ์ของลพบุรี หากในจังหวัดลพบุรีมีลิงอยู่ในจำนวนปริมาณที่พอดีจะสามารถจัดสวัสดิภาพให้ลิงอยู่กับประชาชนได้โดยที่ไม่สามารถรบกวนนักท่องเที่ยวได้เช่นเดียวกัน

ปฏิบัติการจับลิง

เพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นหน่วยงานหลายฝ่ายจึงเริ่มร่วมมือกันทั้งเทศบาลเมืองลพบุรี องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชหนึ่งในมาตรการสำคัญคือการจัดตั้ง ศูนย์พักพิงลิงโพธิ์เก้าต้น เพื่อใช้เป็นพื้นที่ควบคุมและดูแลลิงที่ถูกจับจากเขตเมืองในปี 2567 ได้มีการเริ่มปฏิบัติการจับลิงอย่างจริงจังเฟสแรกของโครงการสามารถรองรับลิงได้ประมาณ 700 – 800 ตัว ลิงถูกจับจากหลายพื้นที่สำคัญ เช่น บริเวณโรงแรมเอเชีย , ร้านเซ่งเฮง , ร้านชโยวานิช , ตลาดมโนราห์ ส่วนลิงที่เหลืออีกประมาณ 1,500 ตัว มีแผนรองรับในเฟสถัดไป

ในส่วนแผนเตรียมการจับเคลื่อนย้ายลิงเข้าศูนย์พักพิงลิงโพธิ์เก้าต้น อ.เมือง จ.ลพบุรี เฟสที่ 1 จำนวน 3 กรงนั้น ลำดับที่ 1 ดำเนินการจับลิงฝูงพื้นที่โรงแรมเอเชียและร้านเซ่งเฮง จำนวนประมาณ 200 ตัว จะนำไปใส่กรงที่ 3 ดำเนินการระหว่างเดือนเมษายน 2567 ลำดับที่ 2 ดำเนินการจับลิงฝูงด้านหน้าและด้านหลังร้านชโยวานิช จำนวนประมาณ 300 ตัว จะนำไปไว้ในกรงที่ 2 ดำเนินการประมาณเดือนพฤษภาคม 2567 ลำดับที่ 3 ดำเนินการจับลิงฝูงตลาดมโนราห์ จำนวนประมาณ 237 ตัว จะนำไปไว้ในกรงที่ 1 ดำเนินการประมาณเดือนพฤษภาคม 2567 รวมดำเนินการจับเคลื่อนย้ายลิงเข้าศูนย์พักพิงโพธิ์เก้าต้นของกรงเฟสแรก จำนวนประมาณ 700 – 800 ตัว

หลังจากที่ลิงถูกจับย้ายมาอยู่ที่โพธิ์เก้าต้น สภาพร่างกายของลิงนั้นมีลักษณะที่อ้วนขึ้น เพราะมีประชาชนนำอาหารมาให้อยู่ตลอด แต่ถึงอย่างนั้นแม้จะเป็นลิงเมือง แต่สัญชาตญาณในความเป็นลิงรักอิสระที่เคยอยู่อย่างไม่จำกัดพื้นที่ยังคงอยู่ในตัวของลิงเหล่านี้ ทำให้ยังคงมีข่าวลิงหลุดอยู่เสมอ

ชีวิตใหม่ของลิงในศูนย์พักพิง

หลังจากถูกย้ายมาอยู่ที่ศูนย์พักพิง ลิงจำนวนมากมีสภาพร่างกายสมบูรณ์ขึ้น เนื่องจากมีการให้อาหารอย่างสม่ำเสมอ และมีพื้นที่สำหรับอยู่อาศัย อย่างไรก็ตาม ลิงจำนวนไม่น้อยยังคงมีสัญชาตญาณรักอิสระ เพราะเคยใช้ชีวิตอยู่ในเมืองมาเป็นเวลานาน จึงยังมีข่าวลิงหลุดจากกรงเกิดขึ้นเป็นระยะ

ด้าน นายจำเริญ สละชีพ นายกเทศมนตรีเมืองลพบุรี ผู้ที่จัดการปัญหาเรื่องลิงมาอย่างยาวนานได้มีการกล่าวว่า ปัญหาลิงลพบุรีเป็นปัญหาที่เกิดมาอย่างยาวนาน 50-60 ปี แต่หลังจากที่ปัจจุบันได้มีการจับลิงไปที่อนุบาลริมโพธิ์เก้าต้นทำให้บริเวณพระปรางค์สามยอดและเศรษฐกิจในตัวเมืองลพบุรีกลับมาดีขึ้นมีร้านค้าเปิดขึ้นเป็นจำนวนมาก แต่ในบริเวณพระปรางค์สามยอดยังคงให้มีลิงเหลืออยู่เล็กน้อย เพื่อที่จะนึกถึงว่ามาลพบุรีก็จะต้องนึกถึงลิง แต่ยืนยันว่าลิงที่ถูกย้ายไปมีความสุขแน่นอน

การปรับภาพลักษณ์เมืองลพบุรี

หลังจากจำนวนลิงในเมืองลดลง บรรยากาศในหลายพื้นที่เริ่มเปลี่ยนไป ร้านค้ารอบพระปรางค์สามยอดที่เคยปิดกิจการเพราะปัญหาลิง เริ่มกลับมาเปิดอีกครั้ง ผู้คนสามารถเดินไปมาในพื้นที่ได้สะดวกขึ้น นักท่องเที่ยวสามารถเดินเที่ยวและถ่ายภาพโบราณสถานได้โดยไม่ต้องกังวลว่าจะถูกลิงแย่งของ หน่วยงานท้องถิ่นเริ่มมีแนวคิดในการพัฒนาเมืองเพื่อรองรับการท่องเที่ยวรูปแบบใหม่มีการพูดถึงแนวคิดการจัด ถนนคนเดินบริเวณข้างพระปรางค์สามยอด และ ศาลพระกาฬ การปรับปรุงพื้นที่สาธารณะ และการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์เป้าหมายสำคัญคือการทำให้ลพบุรีกลับมาเป็นเมืองที่ผู้คนสามารถเดินเที่ยวและใช้ชีวิตได้อย่างปลอดภัย แม้ปัญหาความเดือดร้อนจะลดลง แต่ภาพของฝูงลิงที่เคยวิ่งเล่นรอบพระปรางค์สามยอดก็เริ่มหายไป สำหรับบางคน ลิงคือปัญหาที่ทำให้ชีวิตลำบาก แต่สำหรับอีกหลายคน ลิงคือเสน่ห์ที่ทำให้ลพบุรีแตกต่างจากเมืองอื่น

ขณะที่ นางวิลาทิพย์ สละชีพ นายกเทศมนตรี ตำบลท่าศาลา ได้แสดงความคิดเห็นว่าชีวิตในช่วงนี้ หลังจากที่ลิงในพื้นที่ลดน้อยลง ก็ทำให้ประชาชนในพื้นที่มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น และไม่ได้รับผลกระทบเหมือนในอดีตที่ผ่านมาและยืนยันว่าเป็นผลบวกมากกว่าผลลบ

เมืองลิงในวันที่เสียงลิงเงียบลง

“วันนี้ลพบุรีกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่าน ระหว่างการแก้ไขปัญหาที่สะสมมานานกับการรักษาเอกลักษณ์ของเมือง เมืองอาจได้ความสงบกลับคืนมาแต่คำถามสำคัญยังคงอยู่ ในวันที่เสียงลิงเริ่มเงียบลง ลพบุรีจะสร้างตัวตนใหม่อย่างไร ในวันที่เมืองลิงอาจไม่ใช่เมืองลิงอีกต่อไป”