
ความร่วมมือใต้-ใต้ดำเนินมาอย่างยาวนานและเป็นประเด็นที่สื่อมวลชนในซีกโลกใต้ให้ความสำคัญมาโดยตลอด ทว่า ในบันทึกภาพต่างๆ ความร่วมมือมักถูกถ่ายทอดผ่านการประชุมระดับผู้นำและการบรรลุฉันทามติในเวทีใหญ่ แต่กระบวนการอันยาวนานจากการบรรลุข้อตกลงสู่ผลลัพธ์ที่จับต้องได้กลับมักอยู่นอกสายตา การเปลี่ยนฉันทามติให้กลายเป็นความจริงที่ช่วยยกระดับความเป็นอยู่ของประชาชนนั้นเป็นกระบวนการที่เชื่องช้าและยากต่อการบอกเล่า
หนังสือเรื่อง China’s Solutions and Global Practice: A Decade of South-South Cooperation and Development (ข้อเสนอจากจีนและการปฏิบัติระดับโลก: บันทึกทศวรรษแห่งความร่วมมือใต้-ใต้และการพัฒนา) ซึ่งจัดพิมพ์ร่วมกันโดยสำนักพิมพ์ประชาสัมพันธ์ต่างประเทศแห่งประเทศจีน (China International Communications Group) และสถาบันความร่วมมือใต้-ใต้และการพัฒนาแห่งมหาวิทยาลัยปักกิ่ง (ISSCAD) ได้บันทึกเรื่องราวการปฏิบัตินี้ หนังสือเล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่อฉลองครบรอบ 10 ปีของสถาบันฯ โดยรวบรวมกรณีศึกษาจากศิษย์เก่า 42 คนใน 24 ประเทศกำลังพัฒนา ถ่ายทอดเส้นทางชีวิตหลังสำเร็จการศึกษาในการนำองค์ความรู้ด้านการพัฒนามาปรับประยุกต์ให้เข้ากับบริบทของประเทศตนเอง
“ตัวหารร่วมที่มากที่สุด” ของการพัฒนา
สถาบัน ISSCAD ก่อตั้งขึ้นตามข้อเสนอของประธานาธิบดีสี จิ้นผิง แห่งประเทศจีนต่อสหประชาชาติในปี 2015 และเปิดทำการอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 29 เมษายน 2016 ตลอดทศวรรษที่ผ่านมา สถาบันได้ผลิตบัณฑิตมากกว่า 500 คนจากกว่า 80 ประเทศกำลังพัฒนา
ในคำนำของหนังสือ หลิน ยีฝู คณบดีกิตติคุณของสถาบันฯ ได้กล่าวสรุปหนังสือเล่มนี้ว่าเป็น “การบ้าน” ที่ศิษย์เก่าใช้พิสูจน์ความรู้ เป็น “จดหมายจากบ้าน” ระหว่างครูกับศิษย์ และเป็น “ตัวอย่างอันมีชีวิต” ของประเทศซีกโลกใต้ในการแสวงหาเส้นทางการพัฒนาด้วยตนเอง
ผู้เขียนทั้ง 42 คนในหนังสือไม่ได้บอกเล่าเรื่องราวแบบพิมพ์เดียวกัน แต่เป็นการถ่ายทอดประสบการณ์จริงในการปรับใช้นโยบายของจีนให้เข้ากับพื้นที่ของตน ผู้อ่านจะได้เห็นความซับซ้อนของปัญหาการพัฒนาในซีกโลกใต้ พร้อมทั้งเข้าใจถึง “ตัวหารร่วมที่มากที่สุด” ของรูปแบบการพัฒนา ซึ่งนำไปสู่การก่อเกิด “ฉันทามติซีกโลกใต้” (Global South Consensus)
ไม่มีแม่แบบสำเร็จรูปที่ใช้ได้กับทุกที่
หนังสือเล่มนี้ไม่ได้นำเสนอแม่แบบที่เป็นมาตรฐานเดียวกันสำหรับทุกประเทศ เนื่องจากความจริงที่ว่า แต่ละประเทศมีความพร้อมด้านทรัพยากรและพื้นฐานทางสังคมที่แตกต่างกัน ทำให้ไม่สามารถคัดลอกแนวทางไปใช้ตรงๆ ได้
หลิน ยีฝู เคยกล่าวในงานเปิดตัวหนังสือว่า ประเทศกำลังพัฒนาต้องทำความเข้าใจข้อจำกัดด้านทรัพยากรและความได้เปรียบโดยเปรียบเทียบของตนเอง เพื่อขยายจุดแข็งเหล่านั้น “แทนที่จะยกชุดโมเดลสำเร็จรูปมาใช้ทั้งหมด” พร้อมทั้งระบุว่าเมื่อ 40 ปีที่แล้ว จีนก็เคยเป็นหนึ่งในประเทศที่ยากจนที่สุดในโลกเช่นกัน
หวัง อี้ผิง คณบดีคนปัจจุบันของสถาบันฯ เสริมว่า “ฉันทามติวอชิงตัน” ที่เน้นกลไกตลาดเสรีนั้นใช้ไม่ได้กับทุกบริบท “ตลาดมีจุดบอด บางครั้งรัฐจึงต้องเข้าไปแทรกแซงเพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยและจัดหาส่วนรวม” สิ่งนี้สะท้อนแก่นแท้ของการ “ปรับให้เข้ากับท้องถิ่น” ว่าไม่ใช่การเลือกข้างอย่างสุดโต่งระหว่างรัฐกับตลาด แต่เป็นการสร้างความสมดุลตามเงื่อนไขจริงของประเทศ
ตรรกะปฏิบัติที่สอดคล้อง ความหลากหลายในหน้างาน
แม้บริบทของแต่ละประเทศจะต่างกัน เช่น ปากีสถานเผชิญข้อจำกัดด้านการบังคับใช้กฎหมาย โรมาเนียต้องสร้างความสมดุลระหว่างประสิทธิภาพการกำกับดูแลและความสะดวกทางการค้า หรือกัมพูชาที่ผสานแนวคิดเชิงยุทธศาสตร์เข้ากับการพัฒนา Digital Government แต่แก่นการทำงานของทุกคนมีความสอดคล้องกัน นั่นคือ เริ่มจากการวิเคราะห์จุดอ่อนของประเทศตนเอง ก่อนจะเลือกหยิบจับบทเรียนที่สอดคล้องกันไปปรับใช้
นอกจากมิติเชิงนโยบายแล้ว หนังสือเล่มนี้ยังเต็มไปด้วยมิติทางอารมณ์และความผูกพัน ดังที่ เดกาการ์ เอ็นดัลกาเชว์ ซีเม จากเอธิโอเปีย ประทับใจเมื่อเพื่อนบ้านชาวจีนขับรถพาครอบครัวไปส่งสนามบิน พร้อมกล่าวว่า “การพัฒนาไม่ใช่แค่โรงงานและตึกสูง แต่คือโรงงานที่เราสร้างขึ้นในหัวใจ”
หนังสือเล่มนี้จึงไม่ได้มอบคำตอบสำเร็จรูป แต่ส่งมอบเส้นทางที่จับต้องได้และตรวจสอบได้ เพื่อให้แต่ละประเทศสามารถเดินหน้าสู่การพัฒนาที่เป็นอิสระของตนเองอย่างแท้จริง
Copywriter: Siam Associated Press Media (SAPM) Editorial Department
Pictures: Some illustrations come from the Internet. If there is any infringement, please contact us to delete it.
Source of material: official media /online news
273/3 ถนนรัชดาภิเษก แขวงดินแดง เขตดินแดง กรุงเทพมหานคร 10400
Email reporter@sapnewsth.com
Tel. 099 569 5964