
จากบทบาทโฆษกกระทรวงกลาโหม สู่การทำหน้าที่สื่อสารสถานการณ์ความมั่นคงระหว่างประเทศ โดยเฉพาะสถานการณ์ชายแดนไทย–กัมพูชา “บิ๊กเม่น” พล.ร.ต.สุรสันต์ คงศิริ โฆษกกระทรวงกลาโหม และโฆษกศูนย์ข่าวสารสถานการณ์ไทย–กัมพูชา หรือโฆษก JIC เปิดมุมมองการทำงานท่ามกลางความท้าทายด้านความมั่นคงที่ซับซ้อน ทั้งสถานการณ์ชายแดนไทย–กัมพูชา และ ไทย–เมียนมา รวมถึงความเคลื่อนไหวทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ส่งผลต่อภูมิภาค พร้อมเผยแนวทางการรับมือภัยคุกคามรูปแบบต่าง ๆ บทบาทของกองทัพไทยบนเวทีอาเซียน ตลอดจนการรักษาสมดุลความสัมพันธ์กับมหาอำนาจโลกในยุคที่สถานการณ์ระหว่างประเทศเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว SAPM Talk EP.13 ชวนเปิดใจถึงเบื้องหลังการทำงานของโฆษกกลาโหม ภารกิจสื่อสารด้านความมั่นคง การสร้างความเข้าใจระหว่างกองทัพกับประชาชน รวมถึงมุมมองต่ออนาคตกองทัพไทยและสถานการณ์โลกในปี 2569–2570
สถานการณ์ชายแดนและภารกิจโฆษก
พล.ร.ต.สุรสันต์ กล่าวว่า ภาพรวมสถานการณ์ชายแดนในช่วงนี้ยังอยู่ในภาวะที่ต้องเฝ้าระวัง โดยกองกำลังป้องกันชายแดนทั้ง 7 กองกำลัง ยังคงปฏิบัติหน้าที่ดูแลพื้นที่ตามความรับผิดชอบอย่างเต็มขีดความสามารถ รวมถึงกองกำลังป้องกันชายแดนจันทบุรีและตราด ซึ่งเป็นหน่วยหนึ่งของกองทัพเรือที่เข้ามาช่วยดูแลพื้นที่ด้วย สำหรับการทำหน้าที่โฆษก รู้สึกสบายใจและมั่นใจมากขึ้นเมื่อเริ่มคุ้นเคยกับงาน โดยเฉพาะการได้ทำงานร่วมกับนักข่าวและสื่อมวลชน รวมถึงมีโอกาสพูดคุยในเวทีประชุมต่าง ๆ ทำให้เข้าใจความต้องการของแต่ละฝ่ายมากขึ้น เมื่อเข้าใจความต้องการและพร้อมเปิดรับความคิดเห็นที่หลากหลาย การพูดคุยและการทำงานร่วมกันก็เป็นไปได้ง่ายขึ้น สามารถแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันได้อย่างเปิดเผย
ปัจจุบันทำหน้าที่ควบสองตำแหน่ง ได้แก่ โฆษกกระทรวงกลาโหม ซึ่งเป็นตำแหน่งหลัก และควบโฆษกศูนย์ข่าวสารสถานการณ์ไทย–กัมพูชา หรือ Joint Information Center on Thailand-Cambodia Situation เรียกสั้น ๆ ว่า JIC ซึ่งจัดตั้งขึ้นในช่วงเกิดสถานการณ์และยังคงดำเนินการอยู่ ย้ำว่าศูนย์ไม่ได้ปิดหรือยุบหน่วยงาน เนื่องจากสถานการณ์ไทย–กัมพูชายังคงมีอยู่ จึงต้องเฝ้าระวังและเตรียมความพร้อมมากกว่าภาวะปกติที่กองกำลังปฏิบัติหน้าที่ตามภารกิจประจำวัน
ส่วนความแตกต่างระหว่างศูนย์เฉพาะกิจบริหารสถานการณ์บริเวณชายแดนไทย–กัมพูชา (ศบ.ทก.) กับ JIC อยู่ที่บทบาทและภารกิจในการสื่อสาร โดย ศบ.ทก. เกิดขึ้นก่อนในช่วงที่มีการปะทะครั้งแรกเมื่อเดือนกรกฎาคมปีที่แล้ว 2566 มีหน้าที่รับฟังความคิดเห็นและเสียงสะท้อนจากประชาชน โดยเฉพาะผู้ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ชายแดน รวมถึงหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำข้อมูลมาพิจารณาแก้ไขปัญหาและกำหนดแนวทางเชิงนโยบาย
ตัวอย่างเช่น ปัญหาแรงงานกัมพูชาที่ต้องเดินทางกลับประเทศ ซึ่งไม่ได้เป็นการส่งกลับโดยฝ่ายไทย แต่เป็นการเรียกกลับโดยฝ่ายกัมพูชา รวมถึงประเด็นปัญหาชายแดนและด่านต่าง ๆ ซึ่งเป็นเรื่องเชิงนโยบายเป็นหลัก ขณะเดียวกัน หากเกิดเหตุการณ์กระทบกระทั่งก็จะมีมิติด้านการทหารและความมั่นคงเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย
บทบาทของโฆษกจึงเป็นการถ่ายทอดผลการประชุมและนโยบายให้ประชาชนรับทราบ อย่างไรก็ตาม ในช่วงแรกพบความท้าทายในการสื่อสาร เนื่องจากประชาชนทั่วไป โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ในพื้นที่ อาจไม่เข้าใจว่านโยบายเหล่านั้นเกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันอย่างไร
จึงปรับแนวทางจากการถ่ายทอดนโยบาย มาเป็นการนำเสนอข้อมูลที่ประชาชนเข้าใจและจับต้องได้มากขึ้น เช่น สถานการณ์ปะทะเกิดขึ้นบริเวณใด พื้นที่ใด ใครได้รับบาดเจ็บ และมีการช่วยเหลือประชาชนอย่างไร ข้อมูลเหล่านี้ได้รับโดยตรงจากหน่วยงานในพื้นที่ผ่านทีมโฆษกเหล่าทัพ โดยโฆษกกระทรวงกลาโหมทำหน้าที่ชี้แจงภาพรวมของสถานการณ์ ส่วนรายละเอียดในแต่ละประเด็นจะมอบหมายให้โฆษกเหล่าทัพที่เกี่ยวข้องเป็นผู้ชี้แจง
ดูแลชายแดนรอบด้าน
พล.ร.ต.สุรสันต์ กล่าวว่า การดูแลความมั่นคงชายแดนไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะไทย–กัมพูชา แต่ต้องครอบคลุมพื้นที่รอบประเทศด้วย อย่างไรก็ตาม สถานการณ์ไทย–กัมพูชาเป็นเรื่องที่ต้องเร่งแก้ไข เนื่องจากมีการปะทะ มีประชาชนสูญเสียและได้รับบาดเจ็บ รวมถึงส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตของประชาชนในพื้นที่โดยตรง ปัจจุบันด่านตามแนวชายแดนในช่วงดังกล่าวปิดทั้งหมด ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจและความเป็นอยู่ของประชาชน สิ่งที่ต้องเร่งดำเนินการคือการช่วยให้ประชาชนในพื้นที่ฟื้นฟูความเป็นอยู่ให้ดีขึ้น แม้จะยังไม่สามารถกลับมาเป็นปกติได้ 100 เปอร์เซ็นต์ในช่วงที่ด่านยังปิดอยู่ การช่วยเหลือประชาชนจึงเป็นวาระเร่งด่วนที่ทั้งกระทรวงกลาโหมและรัฐบาลต้องดำเนินการ
รัฐมนตรีมีโครงการต่าง ๆ เพื่อช่วยเหลือพื้นที่ชายแดน เช่น โครงการ “น้ำไหล ไฟสว่าง ทางดี มีสัญญาณโทรศัพท์” ซึ่งช่วยเหลือทั้งกำลังพลทหารที่ปฏิบัติหน้าที่ตามแนวหน้าและประชาชนในพื้นที่ ขณะที่ภาคพาณิชย์ก็สนับสนุนสินค้าเกษตรกรรมและสินค้าอุปโภคบริโภค โดยทุกฝ่ายร่วมมือกันเพื่อบรรเทาผลกระทบที่เกิดขึ้น สำหรับสถานการณ์ชายแดนไทย–เมียนมา กองกำลังป้องกันชายแดน เช่น กองกำลังนเรศวร ซึ่งรับผิดชอบพื้นที่ มี ROE หรือ Rules of Engagement หรือกฎการใช้กำลัง รวมถึงมาตรการตอบโต้กรณีมีกระสุนตกหรือมีการยิงข้ามฝั่งเข้ามาล้ำเขตแดนไทย โดยมีลำดับขั้นตอนตั้งแต่การแจ้งเตือน ยิงเตือน และยิงเข้าหาเป้าหมาย
ที่ผ่านมาได้มีการแจ้งเตือนไปยังผู้นำเมียนมาแล้ว รวมถึงเรียกผู้ช่วยทหารเมียนมาประจำกรุงเทพฯ เข้ามาพูดคุยและแจ้งเตือนว่าไทยจะไม่ยอมรับหากเกิดเหตุการณ์ยิงล้ำเข้ามาในอธิปไตยของไทย และจำเป็นต้องตอบโต้ อย่างไรก็ตาม สถานการณ์เมียนมาไม่ได้ถึงขั้นเป็นการปะทะเหมือนกรณีกัมพูชา เนื่องจากเป็นการที่กองทัพเมียนมาโจมตีกลุ่มชาติพันธุ์หรือกลุ่มที่มีกองกำลังอยู่ตามแนวชายแดน เป้าหมายของการโจมตีจึงเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ แต่บางครั้งกระสุนอาจผิดพลาดและล้ำเข้ามาในเขตอธิปไตยของไทย ไม่ได้เป็นการสู้รบกับไทยโดยตรง แต่ไทยอยู่ในพื้นที่ดังกล่าวพอดี หากมีการล้ำเข้ามาในอธิปไตยไทย หรือส่งผลกระทบต่อชีวิตและทรัพย์สินของคนไทย ก็จำเป็นต้องตอบโต้
สวัสดิการกำลังพลและปัญหายาเสพติด
พล.ร.ต.สุรสันต์ กล่าวว่า สำหรับนโยบายของกระทรวงกลาโหมในปี 2570 ให้ความสำคัญกับการดูแลกำลังพลชั้นผู้น้อยและสวัสดิการอย่างชัดเจน ตั้งแต่สมัย พล.อ.ณัฐพล นาคพาณิชย์ อดีต รมว.กลาโหม จนถึง พล.ท.อดุลย์ บุญธรรมเจริญ รมว.กลาโหม ต่างมีนโยบายดูแลกำลังพลในประเด็นนี้อย่างต่อเนื่อง หนึ่งในมาตรการสำคัญคือ “บัตรทองฮีโร่” เพื่อดูแลกำลังพลที่ได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิต รวมถึงสิทธิด้านสวัสดิการรักษาพยาบาลของครอบครัวและพ่อแม่กำลังพล ในอดีต หากกำลังพลเสียชีวิต สิทธิการรักษาพยาบาลจะถูกตัดไป ทำให้พ่อแม่ไม่ได้รับการรักษาพยาบาลโดยใช้สวัสดิการดังกล่าว แต่นโยบายบัตรทองฮีโร่ที่ท่านอดุลย์ผลักดันจนได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้นำกลับมาดำเนินการแล้ว โดยคืนสิทธิให้พ่อแม่สามารถใช้สิทธิของกำลังพลได้เสมือนว่ากำลังพลยังมีชีวิตอยู่ เพื่อช่วยเหลือครอบครัวที่ได้รับความเดือดร้อน
นอกจากนี้ ยังมีนโยบาย “น้ำไหล ไฟสว่าง ทางดี มีสัญญาณโทรศัพท์” เพื่อดูแลทหารที่ปฏิบัติหน้าที่ตามแนวหน้าโดยเฉพาะ และโครงการ “บ้านมั่นคงชายแดน” ซึ่งมุ่งดูแลทหารชั้นผู้น้อย ทหารผ่านศึก อาสาสมัคร และทหารพรานที่เคยปฏิบัติหน้าที่ปกป้องอธิปไตยของประเทศ แต่เมื่อเกษียณหรือปลดประจำการไปแล้ว หลายครั้งชีวิตความเป็นอยู่ของคนกลุ่มนี้อาจถูกมองข้าม โครงการดังกล่าวได้รับการรื้อฟื้นขึ้นมา โดยร่วมมือกับกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) ซึ่งมีงบประมาณสนับสนุนการดูแลคุณภาพชีวิตของประชาชน เพื่อจัดหาที่ดินทำกินให้กับอดีตทหารเหล่านี้ ให้มีหลักแหล่งในการตั้งรกรากและสามารถใช้ทักษะชีวิตและทักษะอาชีพที่มีอยู่ในการดำรงชีวิตตามแนวชายแดนได้
นอกจากช่วยสร้างความมั่นคงด้านชีวิตความเป็นอยู่แล้ว บุคลากรกลุ่มนี้ยังมีทักษะด้านการป้องกันและการใช้อาวุธยุทโธปกรณ์ จึงสามารถเป็นกำลังช่วยป้องกันชายแดนได้ด้วย โดยเริ่มโครงการนำร่องใน 5 จังหวัดตามแนวชายแดนที่ติดกับกัมพูชา และจะขยายให้ครอบคลุมทั้งหมด 26 จังหวัดตลอดแนวชายแดน ส่วนปัญหายาเสพติดและอาชญากรรมข้ามชาติยังเป็นวาระแห่งชาติที่กระทรวงกลาโหมให้ความสำคัญ โดยในการเดินทางไปร่วมประชุมครม. นอกสถานที่ หรือ ครม.สัญจร ที่ จ.อุดรธานี รัฐมนตรีได้เข้าเยี่ยมกองกำลังตามแนวชายแดน ทั้งกองกำลังสุรนารีและกองกำลังสุรศักดิ์มนตรี โดยเฉพาะกองกำลังสุรศักดิ์มนตรี ซึ่งมีพื้นที่รับผิดชอบตลอดแนวชายแดนไทย–สปป.ลาว
ปัญหายาเสพติดเป็นปัญหาที่พบค่อนข้างมากในพื้นที่ จึงมีการเน้นย้ำให้กำลังพลติดตามและป้องกันปัญหายาเสพติด รวมถึงอาชญากรรมข้ามชาติที่อาจลุกล้ำเข้ามาในประเทศไทย โดยทางลาวให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี มีการส่งกลับผู้ต้องหาที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติดและการค้ามนุษย์ให้กับไทยเป็นจำนวนมาก และจะเดินหน้าความร่วมมืออย่างต่อเนื่อง ขณะที่ชายแดนไทย–เมียนมา ก็มีความร่วมมือกันอย่างต่อเนื่องในเรื่องยาเสพติด รวมถึงปัญหา Scam Center ซึ่งปัจจุบันเริ่มพบการลักลอบข้ามแดนเพื่อไปทำงานใน Scam Center ฝั่งเมียนมากลับมาอีกครั้ง จึงมีนโยบายสั่งการไปยังกองบัญชาการกองทัพไทยและเหล่าทัพให้เพิ่มความเข้มงวดในการดูแล
ส่วนการส่งกลับผู้ลักลอบเข้าเมืองเป็นไปตามมาตรการของตำรวจตรวจคนเข้าเมือง หากไม่สามารถพิสูจน์ได้ว่ามีใบอนุญาตให้เข้ามาหรือไม่ ก็จำเป็นต้องส่งกลับ ซึ่งเป็นขั้นตอนของตำรวจตรวจคนเข้าเมือง ไม่ใช่หน้าที่ของทหารโดยตรง หากทหารจับกุมผู้ลักลอบเข้าเมืองได้ในฐานะเจ้าพนักงาน ก็ต้องส่งตัวให้ตำรวจดำเนินการสอบสวน บันทึกประวัติ และส่งกลับต่อไป
เงื่อนไขเปิดด่านและการแก้ปัญหากับกัมพูชา
พล.ร.ต.สุรสันต์ กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ยังไม่สามารถเปิดด่านชายแดนได้ มาจากท่าทีของฝ่ายกัมพูชาที่ยังไม่มีความจริงใจที่จะเห็นสันติภาพตามแนวชายแดน โดยไทยใช้ข้อตกลง 16 ข้อใน Joint Statement หรือแถลงการณ์ร่วมที่ลงนามกันเมื่อวันที่ 27 ธ.ค. 2568 เป็นหนึ่งในเกณฑ์พิจารณาความจริงใจดังกล่าว ประเด็นที่ยังไม่ได้ดำเนินการ ได้แก่ ความร่วมมือในการปราบปรามหรือป้องกันปัญหาสแกมเมอร์ และการเก็บกู้ทุ่นระเบิดที่ยังคงค้างอยู่ตามแนวชายแดน สิ่งที่น่ากังวลคือจำนวนทุ่นระเบิดตามแนวชายแดนกลับเพิ่มมากขึ้นแทนที่จะลดลง ทั้งที่ไทยคาดหวังว่ากัมพูชาจะให้ความร่วมมือในการเก็บกู้ โดยในช่วงที่มีการปะทะกันที่ผ่านมา ตามที่ปรากฏเป็นข่าวก็พบว่ามีการวางทุ่นระเบิดใหม่ในพื้นที่ชายแดนด้วย
นอกจากนี้ ยังมีประเด็นด้านไซเบอร์และสแกมเมอร์ การยั่วยุ และการปักปันเขตแดน ซึ่งสะท้อนว่าฝ่ายกัมพูชายังไม่มีความพร้อมในการเจรจา หากยังไม่มีความพร้อม การเปิดด่านก็คงไม่น่าจะเกิดขึ้น สำหรับการประชุมรัฐมนตรีกลาโหมอาเซียน ไทยยืนยันว่าต้องการให้ความขัดแย้งระหว่างไทย–กัมพูชาจำกัดอยู่ในระดับทวิภาคี หรือให้ทั้งสองประเทศพูดคุยกันโดยตรง เพราะเป็นวิธีที่สามารถแก้ปัญหาได้ง่ายที่สุด หากนำบุคคลที่สามหรือประเทศอื่นเข้ามาเกี่ยวข้อง รวมถึงดึงอาเซียนเข้ามา ก็อาจทำให้การแก้ปัญหาซับซ้อนมากขึ้น เนื่องจากแต่ละฝ่ายย่อมมีผลประโยชน์ที่ต้องการเข้ามาเกี่ยวข้อง
ปัจจุบันไทยมีกลไก MOU 2543 และ Joint Statement ซึ่งเป็นเอกสารที่ทั้งสองฝ่ายลงนามร่วมกัน แต่ยังไม่สามารถดำเนินการได้ แม้แต่การพูดคุยแบบทวิภาคีก็ยังไม่สามารถเกิดขึ้นได้ การดึงอาเซียนหรือประเทศที่สามเข้ามาเกี่ยวข้องจึงอาจเพิ่มความซับซ้อนมากขึ้น ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศย้ำมาโดยตลอดว่าการแก้ปัญหาด้วยวิธีทวิภาคีเป็นแนวทางที่ดีที่สุด
ไทยกับการรักษาสมดุลมหาอำนาจ
พล.ร.ต.สุรสันต์ กล่าวว่า สำหรับการวางตัวของไทยระหว่างจีนกับสหรัฐฯ ประเทศไทยใช้แนวทางวางตัวเป็นกลางมาเป็นเวลานาน โดยเดิมมักเปรียบเทียบกับคำว่า “ต้นอ้อลู่ลม” ซึ่งอาจเหมาะกับช่วงสงครามอินโดจีน หรือยุคที่มหาอำนาจเข้ามารุกรานภูมิภาคและยึดประเทศเป็นเมืองขึ้น การไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใดในช่วงนั้นอาจช่วยให้ไทยอยู่รอดและรักษาเอกราชมาได้ อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันหลักการต้นอ้อลู่ลมอาจไม่ได้มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร เพราะอาจทำให้ประเทศไทยถูกมองข้ามและไม่ได้รับความสำคัญจากมหาอำนาจ สิ่งที่ไทยต้องทำคือสร้างบทบาทและตัวตนให้ชัดเจนมากขึ้น โดยเสนอตัวเป็นตัวเชื่อม หรือ Connector เป็น Bridge หรือสะพานเชื่อมในประเด็นความขัดแย้งต่าง ๆ ของภูมิภาค ตามแนวนโยบายของกระทรวงการต่างประเทศ เพื่อช่วยเชื่อมโยงและแก้ไขความขัดแย้งไม่ให้ขยายตัว
ส่วนการฝึกร่วมทางทหารและการจัดซื้อยุทโธปกรณ์จากต่างประเทศ ไม่ได้หมายความว่าจะทำให้ไทยสูญเสียอิสระในการปฏิบัติการทางทหาร เพราะการจัดหายุทโธปกรณ์จากประเทศหรือค่ายใดก็ตาม ต้องพิจารณาผลประโยชน์ของไทยเป็นหลัก ทั้งในเรื่องราคา การตอบสนองต่อยุทธศาสตร์ของประเทศ ตลอดจนสิ่งที่ได้รับเพิ่มเติมจากการจัดหา เช่น การสนับสนุนด้านเทคโนโลยีและความรู้ รวมถึงทุนการศึกษาที่อาจนำไปพัฒนาคุณภาพชีวิตและองค์ความรู้ให้กับนิสิตนักศึกษา ซึ่งอาจไม่เกี่ยวข้องกับทหารโดยตรง สิ่งเหล่านี้อาจเป็นทุนในลักษณะ Offset Policy ที่เข้ามาสนับสนุนเพิ่มเติมและช่วยยกระดับสถานะของประเทศ หลักคิดสำคัญคือการยึดผลประโยชน์ของชาติเป็นหลัก
สำหรับการฝึกร่วมอย่าง Cobra Gold ระหว่างไทย–สหรัฐฯ หรือการฝึกกับประเทศอื่น ๆ มองว่าเป็นประโยชน์มากกว่าผลเสีย โดยสิ่งสำคัญคือไทยต้องพิจารณาว่าจะได้รับประโยชน์อะไรจากการฝึก ทั้งทักษะการทำงานร่วมกัน หรือ Joint Operation การถ่ายทอดองค์ความรู้ และการได้เห็นยุทโธปกรณ์ใหม่ ๆ ที่นำมาใช้ในการฝึก ไม่ว่าจะเป็น Cobra Gold หรือการฝึกที่ไทยมีกับจีน เช่น Falcon Strike, Joint Strike และ Blue Strike ล้วนมีผลประโยชน์ที่ประเทศไทยพึงได้รับสอดแทรกอยู่ด้วย นอกจากนี้ การมีความสัมพันธ์กับนานาชาติยังแสดงให้เห็นถึงจุดยืนของประเทศไทยในเวทีโลก ไทยไม่ควรถูกมองข้าม แต่ต้องมีจุดยืนที่เข้มแข็ง เพราะมิติทางทหารเป็นมิติความมั่นคงที่ทุกประเทศให้ความสำคัญ กองทัพที่มีขีดความสามารถแข็งแกร่งย่อมเป็นที่สนใจและทำให้ประเทศอื่นต้องการเข้ามามีส่วนร่วมด้วย
ในส่วนของสถานการณ์ทะเลจีนใต้ ไทยไม่ได้เป็นคู่ขัดแย้งกับจีน แต่เป็นพันธมิตรที่ดีต่อกัน โดยความสัมพันธ์ไทย–จีนถือว่ามีความแน่นแฟ้น การฝึกหรือการปฏิบัติการทางทหารของจีนในบริเวณดังกล่าวจึงเป็นเรื่องที่ไทยต้องติดตามอย่างต่อเนื่อง ทั้งเนื้อหาการฝึก ประเทศที่เข้าร่วม และผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น ไม่ว่าประเทศใดจะมีการฝึกในพื้นที่ดังกล่าว ไทยก็ต้องติดตามและประเมินว่าแต่ละฝ่ายดำเนินการอะไรและได้รับประโยชน์อย่างไร โดยส่วนตัวมองว่าการฝึกทั่วไปส่วนใหญ่เป็นเรื่องของการเตรียมความพร้อมและการสร้างความสัมพันธ์
สถานการณ์โลกและความท้าทายด้านความมั่นคง
พล.ร.ต.สุรสันต์ กล่าวว่า สถานการณ์โลกในปัจจุบันยังไม่สามารถตีความได้ว่าเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่ 3 แล้วหรือไม่ เพราะยังเร็วเกินไปที่จะสรุป แต่ต้องยอมรับว่าสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์อยู่ในสภาวะที่เรียกว่า VUCA World ประกอบด้วย V คือ Volatility หมายถึงความผันผวน U คือ Uncertainty หมายถึงความไม่แน่นอน C คือ Complexity หมายถึงความซับซ้อน และ A คือ Ambiguity หมายถึงความไม่ชัดเจนหรือความคลุมเครือ
สถานการณ์ในปัจจุบันแตกต่างจากอดีตที่มีมหาอำนาจอยู่เพียงไม่กี่ประเทศ เมื่อเห็นท่าทีของประเทศเหล่านั้นขยับก็พอคาดการณ์ทิศทางได้ แต่ปัจจุบันพลังอำนาจมาจากหลากหลายประเทศ ไม่ว่าจะเป็นสหรัฐฯ จีน อินเดีย หรือรัสเซีย ซึ่งล้วนเป็นมหาอำนาจ รวมถึงประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์ ทุกประเทศต่างพยายามแย่งชิงอำนาจและอิทธิพลในการกำหนดทิศทางของโลก ทำให้สถานการณ์มีความซับซ้อนและคาดการณ์ได้ยากขึ้น ประเทศไทยในฐานะประเทศขนาดกลาง หรือ Medium-sized Country ที่มีขีดความสามารถทางทหารในระดับกลาง ไม่ใช่มหาอำนาจ จึงต้องหาทางดำรงอยู่ท่ามกลางการแข่งขันระหว่างมหาอำนาจให้ได้ พร้อมสร้างความสำคัญหรือความเป็น Relevant เพื่อให้มหาอำนาจสนใจเข้ามามีส่วนร่วมและสร้างความร่วมมือกับประเทศไทย
นอกจากกำลังทางทหารแล้ว การทูตและการสื่อสารก็เป็นอีกสองมิติที่มีความสำคัญ ทุกระดับต้องทำงานร่วมกัน เรียนรู้และแลกเปลี่ยนมุมมองความคิด ขณะที่การสื่อสารเป็นบทบาทหลักที่โฆษกต้องรับผิดชอบ โดยต้องให้ความสำคัญกับความชัดเจนและความรวดเร็ว การสื่อสารต้องคำนึงถึงกลุ่มเป้าหมาย หากสื่อสารกับประชาชนทั่วไป ไม่ควรใช้ศัพท์หรือภาษาทหารมากเกินไปจนผู้ฟังไม่เข้าใจว่าเนื้อหาที่สื่อสารหมายถึงอะไร ความท้าทายของโฆษกจึงอยู่ที่การปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์และสื่อสารให้ตรงกับกลุ่มเป้าหมายอย่างชัดเจน
เบื้องหลังชีวิตโฆษกและแรงสนับสนุนจากครอบครัว
พล.ร.ต.สุรสันต์ กล่าวว่า หนึ่งในแนวคิดที่ใช้ในการทำงานคือคำขวัญ “ทำทันที รวมเป็นหนึ่งจึงชนะ” ซึ่งเป็นคำขวัญของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม โดยมองว่าคำขวัญหรือสโลแกนเป็นสิ่งที่ช่วยให้การสื่อสารมีความน่าสนใจและทำให้ประชาชนจดจำประเด็นสำคัญได้ สำหรับการจัดการความเครียดจากการทำงาน แม้ในเวลาราชการจะทำหน้าที่เป็นพลเรือตรีและโฆษก แต่เมื่อกลับบ้านก็เป็นพลทหารให้กับครอบครัว โดยเฉพาะภรรยา การมีกองหลังที่ดี มีภรรยาที่ดีและลูกที่น่ารัก ช่วยคลายความเครียดได้ เมื่อกลับบ้านก็พยายามวางเรื่องงานลง
อย่างไรก็ตาม งานโฆษกเป็นงานตลอด 24 ชม. บางครั้งมีสถานการณ์เกิดขึ้นหลังเลิกงาน ก็ต้องติดตามสถานการณ์ สอบถามข้อมูลและตรวจสอบข่าวสาร เพราะสิ่งสำคัญคือความถูกต้องและรวดเร็ว หากปล่อยไว้จนถึงเช้าวันถัดไป ข่าวก็อาจหมดคุณค่าไปแล้ว ชีวิตทหารเป็นชีวิตที่ต้องทำงานตลอด 24 ชม. ไม่มีวันหยุด แม้แต่วันเสาร์–อาทิตย์ก็อาจต้องทำงาน จึงต้องทำความเข้าใจกับครอบครัวตั้งแต่แรกว่าแผนการเดินทางหรือกิจกรรมต่าง ๆ อาจต้องยกเลิกได้หากมีภารกิจเข้ามา
ส่วนวิธีบริหารความเครียดคือการมองบวก หรือมี Growth Mindset เพราะเหรียญมีสองด้าน อยู่ที่ว่าจะเลือกมองด้านไหน การมองด้านบวกทำให้ชีวิตเบิกบานขึ้น และมองว่าการทำงานนอกเวลาเป็นความท้าทาย หากทำได้และผ่านไปได้ ก็จะช่วยให้ก้าวข้ามข้อจำกัดและเติบโตขึ้น หลายครั้งได้รับมอบหมายงานที่ไม่เคยทำมาก่อน ในช่วงแรกอาจสงสัยว่าทำไมต้องทำงานหนัก แต่หากมองในแง่บวก ก็แสดงว่าผู้บังคับบัญชาไว้วางใจและมั่นใจว่าสามารถทำได้ จึงตั้งใจทำงานที่ได้รับมอบหมายอย่างเต็มที่
แนวคิดที่ใช้เตือนตัวเองอยู่เสมอคือ “ผมทำได้” เมื่อผู้บังคับบัญชาไว้วางใจและมอบหมายงานให้ ไม่ว่าจะเป็นการทำหน้าที่โฆษกหรือการชี้แจงประเด็นต่าง ๆ ก็แสดงว่าผู้บังคับบัญชาเชื่อมั่นในตัวเรา ยิ่งได้รับมอบหมายงานครั้งที่สองหรือครั้งที่สาม ก็ยิ่งสะท้อนถึงความไว้วางใจและความมั่นใจในความสามารถของเรา
คนรุ่นใหม่กับความสนใจกองทัพ
พล.ร.ต.สุรสันต์ กล่าวว่า รู้สึกดีใจที่เห็นคนไทยมีความภาคภูมิใจในกองทัพมากขึ้น อาจเป็นผลจากสถานการณ์ในช่วงที่ผ่านมา ซึ่งทำให้เกิดผลในเชิงบวกต่อความรักชาติ ความสามัคคีและความปรองดองของคนในประเทศ ความสนใจที่เพิ่มขึ้นยังสะท้อนผ่านโครงการพลทหารอาสา ซึ่งขณะนี้มีผู้สมัครเข้ามามากกว่า 60–70 เปอร์เซ็นต์ จากโควตาที่กำหนดไว้ 25,000 คนในปีนี้ และยังไม่ได้ปิดรับสมัคร โดยจะปิดรับสมัครประมาณเดือนมกราคม 2570
หน่วยที่มีผู้สนใจสมัครมากที่สุดคือหน่วยรบพิเศษ รวมถึงหน่วยที่อยู่ตามแนวชายแดน โดยกองทัพภาคที่ 2 มีโควตาหรือจำนวนผู้สมัครมากกว่ากองทัพภาคอื่น ๆ สะท้อนให้เห็นว่ามีคนรุ่นใหม่ที่พร้อมเข้าร่วมปฏิบัติภารกิจในพื้นที่ เรื่องนี้แสดงให้เห็นสองประเด็น คือคนไทยมีความรักชาติมากขึ้น และการดำเนินโครงการพลทหารทำให้ได้กำลังพลที่มีคุณภาพ เพราะเป็นผู้ที่สมัครใจเข้ามา เมื่อมีความต้องการเป็นทหาร การทำงานและการฝึกก็จะทำได้ง่ายขึ้น
ฝากถึงประชาชน
พล.ร.ต.สุรสันต์ กล่าวย้ำว่า ขอบคุณประชาชนที่ให้การสนับสนุนกองทัพและกระทรวงกลาโหมในช่วงที่ผ่านมา โดยมองว่ากำลังใจเป็นสิ่งสำคัญ และการสนับสนุนจากประชาชนมีส่วนช่วยให้กำลังพลมีแรงและพลังในการปฏิบัติหน้าที่ จึงอยากให้ประชาชนสนับสนุนและให้กำลังใจกำลังพลอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะพบเจอทหารที่ไหน ขอให้ส่งกำลังใจให้พวกเขา เพื่อให้มีแรงในการช่วยเหลือและปกป้องอธิปไตยของชาติต่อไป นอกจากนี้ ยังอยากให้ประชาชนติดตามผลงานของกระทรวงกลาโหมผ่านช่องทางต่าง ๆ ทั้ง Facebook, TikTok และโซเชียลมีเดียของกระทรวงกลาโหม โดยเฉพาะช่องทางอย่างเป็นทางการ เช่น เพจสำนักโฆษกกระทรวงกลาโหม หรือสำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหม
Copywriter: Siam Associated Press Media (SAPM) Editorial Department
Pictures: Some illustrations come from the Internet. If there is any infringement, please contact us to delete it.
Source of material: official media /online news
273/3 ถนนรัชดาภิเษก แขวงดินแดง เขตดินแดง กรุงเทพมหานคร 10400
Email reporter@sapnewsth.com
Tel. 099 569 5964